Khi được hỏi về thành tích và sự đỗ đạt của dòng tộc, ông Cù Ngọc Phách vui vẻ cho biết, tính đến nay, trong dòng họ có gần 200 người tốt nghiệp đại học
Cả ba con ông đều vượt gần 20 cây số để đến dài và học hành rất tiến bộ, đều trở thành học trò ngoan của nhà trường. Mặc dù vào đầu những năm 90, cảnh ngộ gia đình ông rất khó khăn, cả nhà phải đợi mong vào mấy sào ruộng và mấy nương sắn nhưng vợ chồng ông đã quyết không để cho các con thất học.
Khi ấy, Vĩnh Chân vốn là làng văn hiến, là đất học và có nhiều kẻ sĩ sinh ra và thành tài nơi đây. Việc trước nhất mà gia đình xác định là đưa con em đến trường trước nhất để học làm người tốt đã, sau đó mới nói đến chuyện học chữ, luyện tài.
Tấm gương hiếu học của gia đình ông Nguyễn Quốc Tần đã có tác động lớn đến nhận thức của người dân xã Minh Lương. Có một làng nhỏ nằm phía bên tả ngạn sông Thao, quanh năm mưu sinh bằng nghề trồng lúa, trồng ngô.
Dù gia đình có khó khăn đến mấy, con em cũng phải được học hành đàng hoàng và thành đạt. Việc noi gương sáng trong chuyện học hành luôn được dòng họ quan tâm bằng việc tuyên tuyên truyền, vận động rồi lập bảng vàng và làm tốt việc lập quỹ khuyến học khuyến tài của dòng tộc, tổ chức trao thưởng vào dịp tổng kết năm học, thi đại học cao đẳng.
Đến năm 1945, dòng họ Cù có tới 6 cụ đồ dạy chữ Nho. Có thể thấy, trong những năm gần đây, phong trào khuyến học, khuyến tài ở mỗi dòng học trên nhiều địa phương đã phát triển rộng khắp và trở nên động lực quan trọng thúc đẩy tinh thần hiếu học ở mỗi địa phương.
Nghe kể nhiều, muốn được “thực mục sở thị”, chúng tôi đến Vĩnh Chân vào một ngày cuối tháng 9. Liên tiếp từ năm 2000 - 2007, tuần tự các con ông hai trai một gái đều đỗ đại học.
Tại xã miền núi Minh Lương (Đoan Hùng - Phú Thọ), chúng tôi tiếp xúc với gia đình ông Nguyễn Quốc Tần. Sự chủ động và khơi dậy truyền thống hiếu học của mỗi gia đình, mỗi dòng tộc sẽ là động lực quan yếu trong việc nhân rộng phong trào khuyến học, khuyến tài ở mỗi địa phương.
Như vậy, truyền thống hiếu học phát xuất từ ngay chính gia đình, gia đình là một “tế bào” chẳng thể thiếu được làm nên phong trào hiếu học của cả làng cả xã và địa phương.
Từ lâu người ta lưu truyền rằng có một dòng họ từ xa xưa ra vùng đất này lập nghiệp, gây dựng cơ đồ. Trong đó, có 15 tiến sỹ, 3 giáo sư, phó giáo sư, 1 nhà giáo nhân dân, 3 nhà giáo ưu tú, gần 40 đảng viên có 40 - 50 - 60 tuổi Đảng.
Bám trụ đất Vĩnh Chân tới 15 đời kể từ khi di dời dòng tộc, sang biết bao thăng trầm của lịch sử, sự thay đổi của đất nước nhưng dòng tộc Cù ở chi 2 vẫn phát huy được truyền thống hiếu học của dòng họ. Những người con trong dòng tộc ấy sinh ra và lớn lên đều bám riết lấy con chữ để lập thân.
Song, yếu tố nền tảng và kiên cố nhất bao giờ cũng xuất hành từ mỗi gia đình, mỗi dòng tộc. Nhưng rồi do hoàn cảnh và nhu cầu của dòng tộc, những người con trong dòng họ Cù quyết định di dời đến xã Vĩnh Chân (Hạ Hòa - Phú Thọ) ngày nay để lập nghiệp và sinh sống.
Đời này nối tiếp đời kia, anh em con cháu bảo nhau học chữ, rèn luyện thành tài để trở thành cán bộ, trở nên người tốt trong tầng lớp. Tiếp chúng tôi, còn có ông Cù Ngọc Phách, chủ toạ chi hội khuyến học 2, dòng họ Cù, năm nay đã 73 tuổi.
Minh Lương vốn là một xã nghèo nhất huyện Đoan Hùng, điện nước sinh hoạt còn thiếu thốn, cơ sở vật chất còn khó khăn. Ngoại giả, trong dòng họ còn có 3 tỉnh ủy viên, 9 chánh, phó giám đốc sở, 10 Chủ tịch, phó Chủ tịch quận huyện, hiệu trưởng trường quân sự, 9 đại tá quân đội.
“Tế bào” từ mỗi gia đình Xác định được vai trò và tầm quan trọng của sự học, mỗi gia đình trong làng xã ở các địa phương từ bao năm nay đã vượt mọi khó khăn đưa con em mình đến dài chữ.
Dần dần, chuyện học chữ và lập thân ở dòng tộc này đã hun đúc thành truyền thống hiếu học của dòng tộc, làm rạng danh quê hương. Trong mỗi dòng họ có truyền thống thì chuyện học và khuyến khích con em học hành thành đạt đã được các dòng họ đưa vào “chương trình nghị sự” của các cuộc họp họ. Ông kể đến trước nhất là bà Cù Thị Hậu, ủy viên Trung ương Đảng, Anh hùng cần lao, đại biểu Quốc hội, nguyên Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam, hiện là chủ toạ Hội người cao tuổi Việt Nam.
Ông Phách cũng cho biết, nhiều người đã học hành và đỗ đạt thành tài, giữ những chức vụ quan trọng ở Trung ương và trong tỉnh.
Trong khuôn khổ một làng, một xã, gia đình này nối tiếp gia đình kia vượt mọi khó khăn để cho con cháu đi học, mà học thành tài. Người con gái cả học đại học y học Thái Nguyên, con trai thứ hai học Trường ĐHSP Thái Nguyên còn con trai út thi đỗ và học tại Trường ĐH Công nghiệp Thái Nguyên.
Nguyễn Thế Lượng. Trong đó, việc khởi động phong trào hiếu học từ gia đình tới dòng dọ luôn được quan tâm vào đầu mỗi niên học, cuối năm và mỗi lần giỗ tổ. Anh Cù Hùng, Phó chủ toạ chi hội họ Cù Vĩnh Chân, Hạ Hòa, Phú Thọ mở những bảng danh sách học sinh của dòng tộc đỗ đại học Khi dòng họ khuyến học, khuyến tài Từ truyền thống hiếu học ở mỗi gia đình đã trở thành phong trào khuyến học của cả dòng họ.
Khi ấy, số lượng học sinh của xã do cảnh ngộ quá khó khăn nên bỏ học rất nhiều nhưng ba con ông vẫn bền chí học tập từ bậc Tiểu học đến THCS. Khuyến học, khuyến tài là phong trào chung của toàn dân. Cứ như thế, trong khuôn khổ một gia đình, em noi gương anh chị cứ vậy mà tiếp nối, học hành.
Rồi ông Cù Văn Chước, chuyên viên cao cấp, người trực tiếp phục vụ Bác Hồ 15 năm, bà Cù Thị Hợp, Nhà giáo quần chúng. Ông Phách kể rằng, dòng tộc Cù của ông bắt nguồn từ trong miền Trung, khi ấy, dòng tộc có gốc rễ là người trong chốn quan trường, triều đình nhà Nguyễn, trong đó có cụ Cù Phúc An làm già chức quan lãnh binh trong triều.
Sau khi học hết bậc THCS, xã chưa có trường cấp 3, điều kiện đi học xa xăm nhưng vợ chồng ông Tần vẫn quyết tâm cho các con học hết bậc THPT. Cũng từ đó, những người con của dòng tộc Cù nối gót nhau từ vùng quê trung du nghèo khó, rùi mài kinh sử để thi thố và lập thân. #, Nguyên là Phó giám đốc Sở GD&ĐT Vĩnh Phú - Phú Thọ, hiện đã nghỉ hưu nhưng do tâm huyết và nặng lòng với con chữ nên bà đã mở trường dân lập mang tên Vũ Thê Lang tại Việt Trì để dạy học.
Làng Vĩnh Chân nằm bên dòng sông Thao hiền hòa, quanh năm ban phát phù sa cho đôi bờ. Đó là dòng họ Cù ở chi 2 xã Vĩnh Chân (Hạ Hòa - Phú Thọ).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét